't Kofschip of 't Fokschaap
Niet iedereen weet wat dat is
Ik verwonder me over de hoeveelheid spelfouten die ik tegenkom overal om mij heen. Niet dat ik zelf nooit een foutje maak hoor, tegendeel! Maar ik schrijf 'dat heb je verdient' met een d en 'hij verbaasd zich' met een t.
Het blijkt dat veel mensen de meest basale grammaticaregels niet kennen. Ook het ezelsbruggetje van 't Kofschip (of in de modernere variant 't Fokschaap) is lang niet bij iedereen op de lagere school aan de orde geweest. Daarom hieronder nog maar eens even de uitleg die Wikipedia geeft.
De toepassing van het ezelsbruggetje kan het beste worden uitgelegd aan de hand van een aantal voorbeelden: maken, blaffen, krabben en leven:
Haal van de infinitief (het hele werkwoord) de uitgang -en af. Je houdt dan alleen de stam over: mak-, blaff-, krabb-, lev-
Is de laatste letter van de stam een medeklinker uit 't kofschip?mak-, blaff- (ja); krabb-, lev- (nee)
Zo ja: de verleden tijd wordt gevormd met de uitgang -te zoals bij maakte, blafte
Zo nee: de verleden tijd wordt gevormd met de uitgang -de zoals bij krabde, leefde
Bij het bepalen of de laatste letter van de stam in 't kofschip voorkomt moet dus altijd gekeken worden naar het hele werkwoord. Zo wordt het voltooid deelwoord van geloven niet geschreven als gelooft maar als geloofd, aangezien na weglating van de uitgang -en van het hele werkwoord de stam gelov- eindigt op een medeklinker die niet in 't kofschip voorkomt. Dit geldt ook voor de werkwoorden die een verharde s hebben zoals: verhuizen.


Nieuwere varianten zijn ‘softketchup’ en, zoals een leerling ooit verzon, ‘uitschuifpik’. Met die laatste onthouden de meeste middelbare scholieren het meestal zeker. En daar gaat het om. Maar ik hoop dat je spamfilter ‘m doorlaat.